Begrijp dit symptoom
Libido in de overgang
Geschreven door
Uma Health
Medisch geverifieerd door
Dr. William Declerck
Arts
Inzicht
De essentie
Dit symptoom ontstaat door de hormonale verschuivingen die je lichaam ondergaat. Begrijpen wat er gebeurt helpt je beter om te gaan met wat je voelt.
De oorzaak
Libido is zelden één knop. Rond de overgang dalen oestrogeen en testosteron, twee hormonen die meespelen in verlangen en in het comfort van je lichaam. Minder oestrogeen maakt het weefsel dunner en droger, waardoor vrijen soms pijn doet, en pijn remt de zin snel af. Daarbovenop wegen slaap, stress, stemming, zelfbeeld en je relatie. Bij sommige vrouwen stijgt de zin net, en ook dat is normaal.
Wat helpt
Begin bij de grootste rem. Speelt droogheid of pijn mee, pak dat eerst aan: comfort maakt verlangen weer mogelijk. Bescherm je slaap, geef je hoofd rust, en praat er eerlijk over met je partner. Blijft de zin je dwarszitten of geeft de verandering spanning, dan helpt een gesprek met een zorgverlener die de overgang kent en zonder ongemak over seks praat.
Eerlijk en transparant
De meest voorkomende vragen
Het kan aanvoelen alsof er iets kapot is, zeker als seks vroeger vanzelf ging. Toch komt een veranderd libido vaak voor in de overgang. Dalende hormonen spelen mee, maar even goed slaap, stress, je stemming en hoe je je in je lichaam voelt. Je bent dus niet alleen, en er is meestal meer aan te doen dan je denkt.
Ja, en dat verrast veel vrouwen. Als de angst voor zwangerschap wegvalt, de kinderen groter zijn en er meer tijd en rust komt, kan de zin net groeien. Meer zin is even normaal als minder zin. Brengt die verandering je in de war of loopt ze niet gelijk met die van je partner, dan is dat het bespreken waard.
Vervelend en veelvoorkomend, en het is goed dat je het benoemt. Door minder oestrogeen wordt het vaginale slijmvlies dunner en droger, waardoor vrijen kan branden of pijn doen. Je lichaam onthoudt die pijn en houdt de rem erop, ook als je in je hoofd wél zin hebt. Pijn is behandelbaar. Lees meer op onze pagina over vaginale droogte: begin daar, dan krijgt verlangen weer ruimte.
Logische vraag, en het antwoord is genuanceerd. De aanbeveling geldt specifiek voor vrouwen na de menopauze bij wie een arts hypoactief seksueel verlangen (HSDD) vaststelt, en pas wanneer klassieke hormoontherapie alleen niet volstaat. Er gaat dus een diagnose aan vooraf, en een arts gaat eerst na of er contra-indicaties spelen. In België bestaat er geen testosteronproduct dat voor vrouwen is geregistreerd, dus gebeurt dit off-label, in lage dosis en met opvolging en controle van je waarden. Een zorgverlener bekijkt of het in jouw situatie zinvol en veilig is.
Belangrijk om te weten: de maatstaf is niet hoe vaak je seks hebt, maar of het jou dwarszit. Zit je goed met minder of geen zin, dan hoeft er niets "hersteld" te worden. Geeft het je verdriet, frustratie of spanning in je relatie, dan is dat een goede reden om erover te praten met een arts of zorgverlener.
Geruststellend om te weten: er is geen vaste termijn, en voor veel vrouwen keert de zin terug. Naarmate je lichaam na de menopauze tot rust komt, en zeker als je slaap, stemming en comfort verbeteren, komt het verlangen vaak weer op gang. Pak je de grootste rem eerst aan, zoals droogheid of pijn, dan gaat dat meestal sneller. Overigens kan ook iets anders dan de overgang meespelen, zoals bepaalde medicatie of een sombere stemming; je huisarts kan dat samen met jou nagaan.
Misschien merk je dat de goesting gewoon weg is. Misschien is het net omgekeerd en heb je meer zin dan in jaren. Allebei komt voor in de overgang, en allebei is normaal. Op deze pagina lees je waarom je libido verandert, wat pijn en droogheid ermee te maken hebben, en wat er echt helpt: van comfort tot een eerlijk gesprek.
Zo omschrijven vrouwen het
"De goesting is er gewoon niet meer."
"Ik hou van mijn partner, maar mijn lichaam reageert niet mee."
"Sinds de overgang doet vrijen pijn, en dan begin je er niet meer aan."
"Vreemd genoeg heb ik net meer zin dan vroeger."
Herkenbaar? Dan ben je met veel. Een veranderd libido, naar beneden of naar boven, komt vaak voor in deze fase. En toch praat bijna niemand erover, waardoor je makkelijk denkt dat je de enige bent.
Waarom je libido verandert in de overgang
Libido is nooit één ding. Het hangt samen met je hormonen, je lichaam, je hoofd en je relatie tegelijk. Daarom voelt het zo persoonlijk, en daarom is er ook op meer dan één plek iets aan te doen.
Rond de overgang dalen oestrogeen en testosteron. Beide spelen mee in de soepelheid en vochtigheid van het vaginale slijmvlies, en testosteron speelt daarnaast ook mee in seksueel verlangen.1 Testosteron daalt wel minder voorspelbaar dan oestrogeen, en verlangen laat zich zelden tot één hormoon herleiden. Zakt het oestrogeen, dan wordt vrijen soms droog of pijnlijk, en dat drukt de zin vanzelf. Maar het stopt niet bij hormonen. Slecht slapen, opvliegers, een sombere periode, minder vertrouwen in je lichaam, drukte of spanning met je partner: elk daarvan haalt op zich al de zin naar beneden, en samen versterken ze elkaar.
Bij een deel van de vrouwen gaat het net de andere kant op. Geen angst meer voor zwangerschap, meer zelfkennis, kinderen die groter zijn en meer tijd voor jezelf: dat kan de zin net aanwakkeren. Er is geen juist niveau van verlangen. Er is alleen wat voor jou goed voelt.
Spontaan of responsief verlangen
Veel vrouwen wachten tot de zin vanzelf opkomt, zoals vroeger, en maken zich zorgen als dat niet meer gebeurt. Hier helpt een inzicht dat voor veel vrouwen een verademing is.
Verlangen bestaat in twee vormen. Spontaan verlangen komt uit het niets: je hebt zomaar zin. Responsief verlangen werkt omgekeerd, de zin komt pas op gang nadat je begint, door aanraking, nabijheid of ontspanning. Bij veel vrouwen wordt responsief verlangen vaak het gewone patroon, en dat gebeurt vaker naarmate ze ouder worden of langer samen zijn.2 Universeel is het niet. Wachten tot je "in de stemming" bent, kan dan lang duren. Ruimte maken voor rust en nabijheid, en merken dat de zin daarná komt, werkt vaak beter. Dat is geen tekort. Het is gewoon hoe verlangen bij veel mensen werkt.
Als seks pijn doet
Als vrijen pijn doet, is het niet gek dat je zin verdwijnt. Je lichaam leert de pijn te vermijden, en dat is sterker dan wat je in je hoofd wilt.
Door minder oestrogeen wordt het vaginale slijmvlies dunner, droger en gevoeliger. Vrijen kan dan branden, schuren of pijn doen. Zolang die pijn er is, blijft de rem erop, hoe graag je ook wilt. Het goede nieuws: dit is goed behandelbaar, met glijmiddel, een vaginale bevochtiger of lokale oestrogeen op voorschrift. Onze pagina over vaginale droogte legt de opties uit. Pak je de pijn eerst aan, dan krijgt verlangen opnieuw ruimte.
Wat je zelf kan proberen
Er is geen pil die zin maakt. Wel zijn er dingen die de drempels wegnemen die zin in de weg staan.
- Zorg eerst voor comfort. Speelt droogheid of pijn mee, begin daar. Comfort maakt verlangen weer mogelijk.
- Bescherm je slaap en je rust. Een uitgeput lichaam en een hoofd vol to-do's staan zelden open voor intimiteit. Onze pagina over vermoeidheid helpt je op weg.
- Praat erover met je partner. Wat mis je, wat wil je, wat voelt goed? Een eerlijk gesprek zonder schuld haalt vaak meer druk weg dan je verwacht.
- Plan ruimte voor nabijheid. Een moment inplannen klinkt onromantisch, maar het geeft je lichaam de kans om op gang te komen. Vaak volgt de zin dan vanzelf.
Merk je dat een sombere stemming meespeelt? Dat is heel gewoon in de overgang. Onze pagina over stemmingswisselingen gaat daar dieper op in.
Helpt hormoontherapie of testosteron?
Hormoontherapie is geen middel dat "zin maakt", en het effect op libido zelf wisselt sterk van vrouw tot vrouw. Onrechtstreeks kan ze wel veel deblokkeren. Behandelt ze droogheid, opvliegers, slecht slapen of een sombere stemming, dan verdwijnen precies de drempels die je verlangen in de weg zitten.3,4 Lokale oestrogeen, rechtstreeks vaginaal, werkt goed tegen droogheid en pijn bij het vrijen. Ze behandelt die klachten, niet de zin op zich.
Blijft de zin laag en zit je daar echt mee, ook nadat comfort en slaap beter zijn, dan kan testosteron ter sprake komen. Internationale richtlijnen ondersteunen dat je testosteron overweegt bij vrouwen na de menopauze bij wie hypoactief seksueel verlangen (HSDD) is vastgesteld, en pas wanneer klassieke hormoontherapie alleen niet volstaat.5 Die diagnose komt dus eerst, samen met een controle op contra-indicaties. In België is er geen testosteronproduct dat voor vrouwen is geregistreerd, dus gebeurt dit off-label, in lage dosis en met opvolging van je waarden.6 Een zorgverlener die de overgang kent, bekijkt met jou of het zinvol en veilig is.
Wanneer is minder zin een probleem?
Niet elke daling van zin is iets om op te lossen. De vraag is niet hoe vaak je seks hebt of hoe vaak "hoort", maar of het jou dwarszit.
Voel je je goed bij minder of geen zin, dan is er niets mis en hoeft er niets hersteld te worden. Geeft het je verdriet, frustratie of spanning in je relatie, dan is dat een echte reden om hulp te zoeken. Ook een plotse of nieuwe verandering, of het vermoeden dat medicatie of een sombere stemming meespeelt, verdient een gesprek met een arts.
Waar kan je terecht?
Zit je hiermee, dan hoef je het niet alleen uit te zoeken, en zeker niet in stilte.
Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt. Die kan andere oorzaken nagaan, zoals medicatie, schildklier of stemming, lokale oestrogeen voorschrijven tegen droogheid, en je zo nodig doorverwijzen naar een gynaecoloog. Sommige Belgische ziekenhuizen hebben ook een aparte menopauzeraadpleging.
Wil je meteen iemand spreken die zich dag in dag uit met de overgang bezighoudt? Op Uma vind je zorgverleners die gespecialiseerd zijn in de (peri)menopauze, en die zonder ongemak over seks en intimiteit praten. Je consult verloopt online, je bespreekt er al je klachten samen, ook de klachten die je nog niet met elkaar in verband bracht, en je vertrekt met een concreet plan. Uma is vooral actief in België, Nederland, Luxemburg en Frankrijk, maar elke vrouw in Europa kan bij een zorgverlener op Uma terecht. Voorschriften zijn geldig in heel Europa.
Bronnen
- Scavello, I., Maseroli, E., Di Stasi, V. & Vignozzi, L. (2019). Sexual Health in Menopause. Medicina, 55(9), 559.
- Faubion, S.S. & Rullo, J.E. (2015/2020). Sexual Dysfunction in Women: A Practical Approach. American Family Physician.
- National Institute for Health and Care Excellence (2024). Menopause: identification and management. NICE Guideline NG23.
- BCFI (2025). Hormoontherapie tijdens de perimenopauze: voor- en nadelen.
- Parish, S.J. et al. (2021). International Society for the Study of Women's Sexual Health Clinical Practice Guideline for the Use of Systemic Testosterone for Hypoactive Sexual Desire Disorder in Women. Journal of Sexual Medicine / Climacteric.
- Rozenberg, S. et al. (2026). Richtlijnen Menopauze. Belgian Menopause Society.
De inhoud van deze pagina is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg een arts voor een persoonlijke beoordeling.