Begrijp dit symptoom
Hartkloppingen in de overgang
Geschreven door
Uma Health
Medisch geverifieerd door
Dr. William Declerck
Arts
Inzicht
De essentie
Dit symptoom ontstaat door de hormonale verschuivingen die je lichaam ondergaat. Begrijpen wat er gebeurt helpt je beter om te gaan met wat je voelt.
De oorzaak
De schommelende en dalende oestrogeenspiegel in de overgang beïnvloedt je autonome zenuwstelsel, het deel dat je hartslag regelt zonder dat je erbij nadenkt. Daardoor kan je hart sneller, harder of onregelmatig aanvoelen, vaak net rond een opvlieger of 's nachts. Ook cafeïne, alcohol, slecht slapen en stress spelen mee.
Wat helpt
Cafeïne en alcohol minderen (zeker later op de dag), voldoende drinken, je slaap beschermen en rustig ademen tijdens een episode. Voor de meeste vrouwen zijn hartkloppingen onschuldig. Komen ze vaak terug, of gaan ze samen met flauwvallen, pijn op de borst of benauwdheid, laat je hartritme dan nakijken.
Eerlijk en transparant
De meest voorkomende vragen
Het kan schrikken als je je hart plots voelt bonzen, maar je bent met veel. Hartkloppingen horen bij de vaak gemelde overgangsklachten en worden meestal samen met opvliegers en nachtzweten gezien. In de meeste gevallen zijn ze onschuldig: je voelt je hart, maar er is niets mis met je hart.
Een begrijpelijke zorg, en het eerlijke antwoord stelt meestal gerust. Losse hartkloppingen zonder andere klachten zijn zelden gevaarlijk, maar neem bij twijfel altijd contact op met je huisarts of de spoeddienst. Bel meteen hulp als ze samengaan met flauwvallen of bijna-flauwvallen, pijn of druk op de borst, of ernstige benauwdheid. Keren ze vaak terug of duren ze lang, laat je hartritme dan door je huisarts nakijken.
Vervelend, want net op het moment dat je tot rust wil komen, gaat je hart tekeer. 's Nachts liggen prikkels van buitenaf weg en voel je je lichaam scherper aan, en een opvlieger of nachtzweet kan je hart doen versnellen. Lees ook over nachtzweten en opvliegers. Cafeïne of alcohol eerder op de dag werkt soms 's avonds nog door.
Goede reflex om breder te kijken, want de overgang is niet de enige verklaring. Ook een te snel werkende schildklier, bloedarmoede, uitdroging, veel cafeïne en bepaalde medicatie kunnen hartkloppingen geven. Een bloedonderzoek bij je huisarts sluit veel van die oorzaken snel uit.
Heel herkenbaar, want een bonzend hart voelt bedreigend, ook als er niets ernstigs aan de hand is. Rustig en trager ademen tijdens een episode helpt je hartslag zakken. De angst zelf kan de kloppingen versterken, waardoor een lus ontstaat. Meer daarover lees je bij angsten.
Logische vraag, en het antwoord is genuanceerd. Hormoontherapie wordt niet voorgeschreven om hartkloppingen op zich te behandelen: daarvoor is het bewijs vandaag te beperkt. Onrechtstreeks kan ze wel verschil maken. Wie minder opvliegers en nachtzweten heeft en beter slaapt, merkt vaak ook minder kloppingen die daarmee samengingen.
Je ligt in bed en voelt je hart bonzen tegen je ribben. Of het slaat plots over, alsof het een tel struikelt. Overdag schiet het soms op hol zonder dat je iets deed. Voor veel vrouwen is dat een schrikmoment: is dit de overgang, of is er iets mis met mijn hart? Hier vind je een antwoord: waarom hartkloppingen net nu opduiken, wanneer ze onschuldig zijn en wanneer je ze het best laat nakijken.
Zo omschrijven vrouwen het
"Mijn hart bonst tot in mijn keel."
"Het voelt alsof mijn hart een slag overslaat."
"Plots race ik, terwijl ik gewoon op de zetel zit."
"Het overvalt me 's nachts, en dan komt de paniek erbij."
Herkenbaar? Dan ben je niet alleen. Hartkloppingen (palpitaties) horen bij de vaak gemelde klachten in de overgang, en toch zijn ze veel minder onderzocht dan opvliegers.1 Een palpitatie is geen ziekte op zich, maar een gewaarwording: je wordt je bewust van je eigen hartslag, sneller, harder of onregelmatig.
Waarom je hart op hol slaat in de overgang
Oestrogeen doet meer dan je cyclus regelen. Het beïnvloedt ook je autonome zenuwstelsel, het deel dat je hartslag, ademhaling en stressreacties aanstuurt zonder dat je erbij nadenkt. Wanneer je oestrogeenspiegel in de perimenopauze begint te schommelen en te dalen, kan dat systeem gevoeliger reageren, en voel je je hart sneller aanslaan.1
Hartkloppingen reizen zelden alleen. Ze worden vaak in dezelfde momenten gemeld als opvliegers en nachtzweten, waarbij je hartslag mee omhoogschiet. Daarom voel je ze vaker 's nachts, of net wanneer een opvlieger opkomt.
Eén ding hoort erbij: dit is jongere wetenschap. Onderzoekers weten dat hartkloppingen vaak voorkomen rond de menopauze, maar de precieze weg waarlangs de hormonen je hartritme beïnvloeden is nog niet volledig uitgeklaard.1 Dat je klacht echt is, staat los van die onzekerheid.
De vicieuze cirkel met angst
Een bonzend hart voelt bedreigend, ook als er lichamelijk niets ernstigs speelt. Die schrik zet je zenuwstelsel nog wat verder in de alarmstand, waardoor je hart nog sneller gaat en de kloppingen sterker worden. Zo ontstaat een lus: kloppingen wekken angst, en angst voedt de kloppingen.
Die lus doorbreken begint bij je adem. Adem trager in door je neus en langer uit, een paar minuten lang. Dat activeert het rustgevende deel van je zenuwstelsel en helpt je hartslag zakken. Merk je dat spanning en piekeren een grote rol spelen, lees dan ook onze pagina over angsten in de overgang.
Wanneer je het best laat nakijken
Dit is het deel dat er echt toe doet. De meeste hartkloppingen zijn onschuldig, maar een paar signalen verdienen snel aandacht.
Bel meteen 112 of ga naar spoed als je hartkloppingen samengaan met flauwvallen of bijna-flauwvallen, pijn of druk op de borst, of ernstige benauwdheid of kortademigheid. Die combinatie hoort altijd dringend nagekeken te worden.
Maak op korte termijn een afspraak bij je huisarts als de episodes vaak terugkeren of lang aanhouden, als je hart duidelijk onregelmatig klopt, als je al een hartaandoening hebt, of als er in je familie plots overlijden op jonge leeftijd voorkwam.
Nog iets om te weten op deze leeftijd: voorkamerfibrillatie, een onregelmatig hartritme, komt vaker voor naarmate je ouder wordt.2 Voel je je pols eens als je hart tekeergaat: klopt hij regelmatig of springt hij grillig rond? Een smartwatch die je ritme of een hartfilmpje registreert, kan helpen om een episode vast te leggen die weg is tegen je bij de dokter zit. Overdrijf er niet in, maar zo'n registratie geeft je huisarts iets concreets om naar te kijken.
Een controle stelt minder voor dan je denkt. Vaak volstaat een hartfilmpje (ECG) van een paar minuten, soms krijg je een holter mee: een klein toestel dat je hartritme een tot enkele dagen lang opneemt terwijl je gewoon je dag doet. Daarnaast neemt je huisarts meestal wat bloed af om je schildklier en ijzer te controleren.
Komt het wel door de overgang?
De overgang is een waarschijnlijke verklaring, maar niet de enige. Een te snel werkende schildklier kan je hart laten racen. Bloedarmoede, uitdroging, veel cafeïne of alcohol, nicotine en sommige medicijnen doen dat evengoed. Daarom is het slim om het totaalplaatje te bekijken, zeker als de kloppingen nieuw zijn of duidelijk veranderen. Een bloedonderzoek bij je huisarts sluit veel van die oorzaken snel uit.
Wat je zelf kan doen
Een pil tegen hartkloppingen is meestal niet nodig. Een paar aanpassingen helpen de meeste vrouwen al ver.
Begin met je patroon in kaart te brengen. Noteer een week of twee wanneer de kloppingen opkomen, hoe lang ze duren en wat eraan voorafging: koffie, alcohol, stress, een opvlieger, een slechte nacht. Vaak zie je dan snel een rode draad.
Pak vervolgens de meest voorkomende triggers aan. Minder cafeïne en alcohol, zeker in de tweede helft van de dag, want beide kunnen uren later nog doorwerken. Drink genoeg, zeker bij warmte en nachtzweten, want uitdroging jaagt je hartslag op. Bescherm je slaap met een koele kamer en een rustiger avond. En bouw echte hersteltijd in: een zenuwstelsel dat wekenlang in de alarmstand staat, kalmeert niet vanzelf.
Helpt hormoontherapie?
Hormoontherapie wordt niet voorgeschreven om hartkloppingen op zich te behandelen. Daarvoor is het wetenschappelijke bewijs vandaag te beperkt.3,4,5,6
Onrechtstreeks kan ze wel verschil maken. Ga je opvliegers en nachtzweten behandelen, dan verdwijnen vaak ook de kloppingen die net op die momenten opkwamen, en slaap je beter door. Overweeg je hormoontherapie voor andere overgangsklachten, dan bekijkt een zorgverlener die de overgang goed kent samen met jou wat in jouw situatie zinvol en veilig is.
Waar kan je terecht?
Blijven de hartkloppingen terugkomen, of maken ze je ongerust? Dan hoef je dit niet alleen uit te zoeken.
Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt. Die kan een hartfilmpje maken, met een bloedonderzoek andere oorzaken uitsluiten zoals een schildklierprobleem of ijzertekort, en je zo nodig doorverwijzen naar een cardioloog. Speelt de overgang duidelijk mee, dan kan een gynaecoloog of een menopauzeraadpleging in het ziekenhuis je verder helpen.
Wil je meteen iemand spreken die zich dag in dag uit met de overgang bezighoudt? Op Uma vind je zorgverleners die gespecialiseerd zijn in de (peri)menopauze. Je consult verloopt online, je bespreekt er al je klachten samen, ook de klachten die je nog niet met elkaar in verband bracht, en je vertrekt met een concreet plan. Uma is vooral actief in België, Nederland, Luxemburg en Frankrijk, maar elke vrouw in Europa kan bij een zorgverlener op Uma terecht. Voorschriften zijn geldig in heel Europa.
Bronnen
- Sheng, Y., Carpenter, J.S., Elomba, C.D. et al. (2021). Review of menopausal palpitations measures. Women's Midlife Health, 7, 5.
- Liu, J., Jin, X., Chen, W. et al. (2023). Early menopause is associated with increased risk of heart failure and atrial fibrillation: A systematic review and meta-analysis. Maturitas.
- Rozenberg, S. et al. (2026). Richtlijnen Menopauze. Belgian Menopause Society.
- National Institute for Health and Care Excellence (2024). Menopause: identification and management. NICE Guideline NG23.
- BCFI (2025). Hormoontherapie tijdens de perimenopauze: voor- en nadelen.
- RIZIV (2024). Consensusvergadering: De aanpak van de menopauze.
De inhoud van deze pagina is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg een arts voor een persoonlijke beoordeling.